Bu ders notu
  • 2107 kişi okudu


Sözcükte Anlam Olayları – Deyim (Anlam) Aktarması

Bu ders notu sizce ne kadar yararlı?

Bir sözcüğün benzetme yapılarak başka bir sözcüğün yerine kullanılmasıdır. Buna eğretileme, istiare de denir. Deyim aktarmasında varlıklar arasındaki ortak nitelikler, benzerlikler ön plandadır.

Bu anlam olayı dört biçimde oluşur:

a)     İnsandan…

Bir sözcüğün benzetme yapılarak başka bir sözcüğün yerine kullanılmasıdır. Buna eğretileme, istiare de denir. Deyim aktarmasında varlıklar arasındaki ortak nitelikler, benzerlikler ön plandadır.

Bu anlam olayı dört biçimde oluşur:

a)     İnsandan Doğaya Aktarma (Kişileştirme)

İnsana ait özelliklerin insan dışındaki varlıklara aktarılmasına insandan doğaya aktarma ya da kişileştirme denir.

Örneğin; Kuşlar kafesin içinde dertleşiyorlardı. cümlesinde “dertleşmek” insana ait bir özelliktir ve doğaya aktarılmıştır.

               Kör kurşun, yorgun yollar, sinsi akşam.. sözcüklerinde de insandan doğaya aktarma vardır.

b)     Doğadan İnsana Aktarma

Doğaya özgü bir özelliğin insana aktarılmasıdır.

Örneğin; Bu katı adamı hiç sevmedim. Cümlesinde “katı” sözcüğü insana aktarılmıştır.

               Koçum benim , sınıfını doğrudan geçmiş. Cümlesinde de doğadan insana aktarma vardır.

c)      Doğadan Doğaya Aktarma

Doğaya özgü bir özelliğin doğanın başka bir parçasına aktarılmasıdır.

Örneğin; Bir bulut kaynıyor ufukta. cümlesinde “bulut” doğaya ait bir kavramdır ve yine doğaya ait “kaynamak” eylemine aktarılmıştır.

               Bazen yırtılır deniz. Cümlesinde “deniz” “kumaşa” benzetilerek aktarma yapılmıştır.

 

d)     Duyudan Duyuya Aktarma(Duyular arası)

İki farklı duyuya ait kavramın bir arada verilmesidir. Bir duyuyla ilgili kavramın başka bir duyuya aktarılmasıdır.

Örneğin; Keskin bakışlarıyla etkiledi bizi. Cümlesinde “keskin” sözcüğü “dokunma” duyusunu karşılarken “bakış” sözcüğü “görme” duyusunu karşılamış ve aralarında duyusal bir aktarım söz konusu olmuştur.

               Annemin tatlı sesi içime akardı. Cümlesinde de “tatma ve işitme” duyuları arasında bir aktarım olmuştur.

               Resimde sıcak renkler kullanılmış. Cümlesinde de “dokunma” duyusu ile ilgili olan “sıcak” sözcüğü “görme” ile ilgili olan “renk” sözcüğüne aktarılmıştır.

Okunma Sayısı 2107
Ders notunu okumak için tıklayın

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir